بنام يزدان بخشندهء مهربان 1 - اهميت تاريخى و ادبى كتابى كه بنام الف ليلة و ليله در ادبيات شرق و غرب معروف شده ، يكى از كتابهاى معدودى است كه از ازمنهء باستانى حكايت مىكند و بهترين يادگاريست كه از آداب ملل قديمهء مشرق زمين باقى مانده و بيان اهميّت اين كتاب ، هم از لحاظ تاريخى و هم از جنبهء ادبى بيش از آنست كه بتوان در مختصر زمانى كه اين بنده را مجال است ، حقّ موضوع را ادا كند . و همىترسم كه بامداد شود و سخن نيم گفته ماند . و بحقيقت ، هزار و يك شب بايد ، كه بتوان در اين باب داد سخن داد . ليكن آقايان محترم از اين رهگذر نگران نباشد . زيرا با آن‌كه شب زمستان است و موقع براى نقل گفتن مناسب ، معذلك خاطر آقايان را به طول كلام نرنجانيده و از يادداشتهاى مطوّل بذكر مختصرى اكتفا مىكند . * * * اگر اين مجموعهء قصص و حكايات نزد علما و دانشمندان ، قدر و قيمت دارد ، از آنروست كه در خلال حكايات آن بسيارى از نكات تاريخى و دقايق ادبى و تعاليم لطيفهء اخلاقى مندرج مىباشد كه داناى محقّق را از آن فايده‌ها عايد ميگردد . و حقيقة كتابى كه در دو هزار سال قبل بوجود آمده و از لطائف آداب ملل قديمهء شرق مانند هندوستان و ايران و عرب و ترك امتزاج يافته ، در مدنيّه‌هاى بزرگ مانند تمدن ساسانيان و اسلام و خلفاى عباسى و فاطمى و اعقاب آنان نسلا بعد نسل دست بدست رفته است ، على التحقيق از ادبيات آن ملل ، بهترين نماينده خواهد بود . و كيست كه حكايات منسوب بخلفا را در آن